Interactief

-

Vraag en Antwoord

Vraag en Antwoord

De redactie van Fotobond OnLine ontvangt regelmatig vragen over uiteenlopende onderwerpen. Omdat het vaak ook interessant is om dit te delen met de alle leden van de Fotobond zullen we de vragen en antwoorden bewerken, zodat anonimiteit is gewaarborgd, maar dat iedereen zijn/haar voordeel mee doen.

Vraag	Datum
Foto op CD-hoes gebruikt zonder toestemming	Feb. 2009	. . . .	antwoord
Mijn foto’s worden nooit gekozen bij de Bondsfotowedstrijd in onze fotogroep	Feb. 2009	. . . .	antwoord
We hebben een nieuwe fotoclub en willen lid worden van de Fotobond	Feb. 2009	. . . .	antwoord
Analoge fotoapparatuur beschikbaar voor een goed doel – Wie heeft een goede bestemming hiervoor ?	Mrt. 2009	. . . .	antwoord
Hoe zat dat ook alweer met beeldbewerking en copyright?	April 2009	. . . .	antwoord
Mag een Fotogroep een commerciële opdracht uitvoeren als een professionele fotograaf vroeger de opdracht had?	April 2009	. . . .	antwoord
Wat hebben artiesten en BN-ers te maken met portretrecht?	September 2009	. . . .	antwoord
Kopen fotorechten door schilder	November 2009	. . . .	antwoord

Foto op CD-hoes gebruikt zonder toestemming

Vraag:
Tot mijn schrik heeft iemand een foto van mij gebruikt zonder toestemming voor een CD hoes. Is er binnen de bond iemand die mij eventueel met juridische stappen kan begeleiden of doet de bond dat niet ??

Antwoord:
De Fotobond heeft geen juridische begeleiding voor individuele leden. Ik kan je wel een paar tips geven, waarmee je misschien verder komt. Heb je een rechtsbijstandsverzekering, neem dan direct contact op met je verzekering. Als je het zelf moet oplossen kan het onderstaande je misschien verder helpen.

Uit je mail maak ik op dat je auteursrecht op één van je foto’s is geschonden. Daardoor lijd je schade als auteur, want normaal gesproken had de uitgever van de CD voor het gebruik van een foto moeten betalen. Je kunt contact opnemen met de uitgever en proberen alsnog een vergoeding te krijgen en eventuele andere afspraken te maken over het gebruik van je foto. Let op: ook al vraag je een vergoeding voor het enkele gebruik op de CD-hoes, dan blijven alle verdere auteursrechten automatisch bij jou. Pas als je uitdrukkelijk afstand doet van al je auteursrecht op de foto kan de uitgever er mee doen wat hij wil, bijvoorbeeld publicatie van de hoes met foto in bladen of op internet, de foto gebruiken voor pers- of andere communicatie, reclame, etc. Je kunt met de uitgever dus afspreken wat je wilt en daar je prijs op bepalen. Zorg dat je je zo goed mogelijk inleest en voorbereidt voordat je contact zoekt met de uitgever, ken je positie en weet waarover je praat! Leg de gemaakte afspraken altijd vast in een aangetekende brief aan de uitgever, tenzij hij de afspraken zelf schriftelijk goed vastlegt.

Voor een idee over de te vragen prijs verwijs ik je naar de website van www.FotografenFederatie.nl  Daarin zijn voorbeelden te vinden van algemene voorwaarden die veel vakfotografen hanteren en ook prijzen bij gebruik en misbruik van hun foto’s. Die algemene voorwaarden zul jij waarschijnlijk normaal gesproken niet gebruiken, maar misschien ook wel, als je professioneel fotograaf bent. Maar ook al gebruik je die voorwaarden normaal gesproken niet, je kunt voor de schade die je lijdt wel de richtprijzen van de federatie als handvat nemen. Deze zijn immers in de foto- en uitgeversmarkt gebruikelijk. Vraag niet gelijk de hoogste prijs, dat kan eventueel later nog in een juridische procedure. Als de uitgever op geen enkele wijze met je wil onderhandelen kun je dat bij aangetekende brief aan hem bevestigen en nog eenmaal een reactie vragen, waarin je juridische stappen aankondigt. Daarbij geef je tevens aan dat de vergoeding die je voor de rechter vraagt aanzienlijk hoger zal zijn dan de prijs die je hem nu als laatste bod geeft. Leidt dat nog steeds tot niets, dan kun je in principe zelfstandig een (verhoogde) vordering bij de kantonrechter (rechtbank, sectie kantonrecht) indienen. De kosten daarvoor zijn beperkt en komen bij veroordeling van de uitgever op zijn rekening.
Mijn inschatting is dat je een goede kans maakt in zo’n gerechtelijke juridische procedure. De uitgever staat in een geval als dit altijd heel zwak, zeker als hij je naam als maker had kunnen achterhalen. Als hij verstandig is gaat hij dus in op je aanbod om alsnog iets te regelen en het niet tot een – voor hem dure – gerechtelijke procedure te laten komen.

Verdergaande juridische hulp bij de gerechtelijke procedure kan ik je niet bieden. Kijk op internet naar gratis rechtshulp, bijvoorbeeld de website van de Nationale Rechtswinkel of het Juridisch Loket voor meer informatie over de gerechtelijke procedure. In het uiterste geval kun je een advocaat in de arm nemen, maar de kosten daarvan moet je wel eerst zelf voorschieten. Win je de procedure, dan moet de uitgever aan het eind alle kosten aan je vergoeden. Er bestaat altijd een kleine kans dat je de gemaakte kosten geheel of gedeeltelijk voor eigen rekening moet nemen. Vaak kun je bij een advocaat wel een eerste oriënterend gesprek voor een laag tarief afspreken. Informeer daarnaar, voordat je zomaar naar een advocaat stapt.

Chris Bakker; coördinator statuten en reglementen Fotobond

Mijn foto’s worden nooit gekozen bij de Bondsfotowedstrijd in onze fotogroep

Vraag:
Mijn foto´s worden op Fotogroep XXX stelselmatig de grond ingeboord. Niet een van de hierbij gevoegde foto´s werd geselecteerd voor de fotowedstrijd van de fotobond. Graag uw oordeel.

Omdat deze ervaring velen niet onbekend zal overkomen en het belangrijk is om hiermee goed om te gaan is uitgebreid ingegaan op deze vraag. Allereerst door de redactie, gevolgd door een bijdrage van Peter van Tuijl (onder meer bekend van de rubriek Met andere ogen in Fotobond InBeeld). Hiermee hopen we dat velen nadenken hoe dit bij hun vereniging gebeurt.

Antwoord redactie:
Als redactie van de website heb ik natuurlijk geen idee hoe de selectie van het fotowerk bij Fotogroep XXX in zijn werk gaat. Echter in de mail komt bij mij het beeld naar voren dat er bij de fotogroep niet duidelijk wordt aangegeven waarom de foto’s niet in aanmerking komen. De opmerking “de grond in geboord” doet vermoeden dat jij niet begrijpt waarom de foto’s niet geselecteerd worden.

Ik adviseer je vooral allereerst de vragen naar een inhoudelijke motivering waarom het ene beeld wel en het andere beeld niet wordt geselecteerd. Tip: probeer dit niet vanuit een soort verongelijktheid te doen, maar vanuit een oprechte vraag om een goed beeld te krijgen hoe de selectie verloopt. En dat dit leerzaam is voor iedereen in de club en voor de selectiecommissie (als jullie hiermee werken).

Het goed bespreken en op een respectvolle wijze behandelen van het fotowerk (en de fotograaf) is een van de belangrijkste zaken bij een fotogroep. Echter het is ook zeer moeilijk om dit voor iedereen altijd goed te doen. Ik weet als voorzitter van een fotogroep dat ik bij het bespreken/becommentariëren van fotowerk van clubgenoten ik met veel zaken te maken heb. Wat is de kwaliteit/ervaring van de fotograaf? Wat is zijn reputatie en resultaten uit het verleden? Hoe is de persoon en op welke wijze moet ik de toelichting inkleden? Hoe is de positie van deze persoon binnen de groep? Etc. etc.

Het is goed om dit punt fundamenteel aan te kaarten binnen de club en te polsen of er meer leden zijn die dezelfde ervaring hebben als jij.

Tot slot wil ik deze mail doorsturen naar een ervaringsdeskundige (Peter van Tuijl); ook bekend van de rubriek Met andere ogen in het Fotobond InBeeld blad. Ik zal hem vragen om inhoudelijk te reageren en wellicht heeft hij ook andere tips hoe je hiermee om moet gaan. Immers het oordeel bij deze wedstrijd lijkt me niet uniek.

En tot slot mijn advies. De fotogroep moet een inspirerende omgeving zijn waar je meningen en beelden kunt uitwisselen; serieus en gedegen, kritisch maar respectvol. Kritiek leveren (ook positief bedoeld) kan anders overkomen; misschien realiseert men zich dit niet altijd. Maar het plezier van deze fantastische hobby moet je je niet laten vergallen door het al dan niet meedoen aan deze wedstrijd.

Johan van den Boomen - Redactie Fotobond OnLine

Antwoord Peter van Tuijl: 
Ik heb de mail die je zond aan Johan van den Boomen ontvangen en ook zijn reactie naar jou toe. Hij heeft mij gevraagd een reactie op de foto's te geven.

Allereerst ben ik het met Johan eens, je zult de discussie binnen je club moeten voeren. Elkaar bevragen aan welke criteria een (goede) foto (en een wedstrijdfoto) moet voldoen. Mijn vrouw maakt af en toe ook een foto. Als die scherp is en de kinderen of kleinkinderen staan er helemaal op dan is de foto voor haar geslaagd. Keurig de album in, mooie herinnering. Als ik een dergelijke foto naar een fotoclub meeneem en ze bespreken de foto als ware het een "fotoclubfoto" dan snap je wel wat er gebeurt.

Ik heb eens een keer in een museum in Kassel een flink aantal foto's zien hangen, levensgroot op negatiefmateriaal en het waren allemaal röntgenfoto’s van menselijke organen. De radioloog had zijn uiterste best gedaan er technisch goede opnamen van te maken. Immers de gezondheidszorg of medische wetenschap verlangt dat. Op het moment dat de radioloog ze heeft gemaakt was het techniek, en registratie (zo zuiver mogelijk). Op het moment dat ze in het museum in Kassel hingen (op de wereldtentoonstelling Documenta die eens in de zeven jaar gehouden wordt) was het kunst!

Met beide voorbeelden wil ik aangeven dat begrippen als goed of mooi of kunstzinnig, creatief, etc. betrekkelijk zijn.

Kijkend naar jouw foto's kan ik niet anders oordelen dat het inderdaad spontane foto's zijn waaruit ik zie dat je leuke of mooie dingen wilt vastleggen. Een mooi landschap waarbij je dan let op de compositie (de twee huisjes bijvoorbeeld als contrapunt in het beeld). De jongelui gefotografeerd door een jongen op een uitstapje van school of het koorclubje. Leuk gezien maar niet zo geweldig als verbeeldend element. Wel een fotobeeld maar weinig verbeeldend, d.w.z. er valt weinig spannends door de beschouwer toe te voegen of in te vullen. Het zijn nagenoeg vaststaande feiten die je fotografeert waarbij je let op de compositie en de techniek (bijvoorbeeld scherpte). Kijk eens naar de inzendingen van de fotowedstrijden van de Fotobond en je zult zien dat de meeste foto's verder gaan. dat ze de fantasie prikkelen of bijna een overstijgende schoonheid laten zien, en weer een andere keer een verhaal waar je verschillende elementen zelf bij kunt invullen.

Misschien is er in jullie fotoclub wel een (of enkele) persoon die meer kan vertellen over de inhoud van een goede foto.

Je snapt uit dit commentaar dat ik het met de selectie eens ben, dit zijn geen foto's die je voor de bondsfotowedstrijd instuurt. Wat nu, bij de pakken neerzitten, de camera aan de wilgen?

Hopelijk niet, allereerst een hobby die je leuk vindt, daar moet je mee doorgaan. Als je foto's wilt maken die ook voor een breder publiek interessant zijn moet je verder gaan in je fotografische en creatieve ontwikkeling. Kijk naar anderen, luister naar opbouwende kritiek, probeer een eigen idee te vormen over welk soort foto's je wilt maken en waarom. dat laatste is ook belangrijk. Leg je iets vast dat je de moeite waard vindt voor jezelf of voor anderen.

Succes en als ik je verder nog een raad mag geven, probeer in de club eens met iemand anders uit de afdeling (bijvoorbeeld een mentor of een van de afdelingsbestuurders) de discussie van "de goede foto en de persoonlijke ontwikkeling van de fotograaf" aan te zwengelen. Mijn ervaring is dat clubs (de leden) daar heel veel aan kunnen hebben. Zeker als dat gebeurt gaat aan de hand van voorbeelden.

Peter van Tuijl - Rubriek Met Andere Ogen in Fotobond InBeeld

We hebben een nieuwe fotoclub en willen lid worden van de Fotobond

Vraag:
We hebben sinds kort een fotogroep opgericht en willen ons aansluiten bij de Fotobond. Hoe gaat dit?

Antwoord:
Het beste is contact op te nemen met de penningmeester Antoon van Ham: penningmeester@fotobond.nl. Antoon zorgt ervoor dat men een antwoord krijgt op alle vragen; hoe de financiële kant eruitziet en hoe de lidgegevens moeten worden aangeleverd. Ook krijgt men informatie wat de Fotobond zoal betekent voor fotoclubs en haar leden.

Analoge fotoapparatuur beschikbaar voor een goed doel – Wie heeft een goede bestemming hiervoor ?

Een fotograaf (en vroeger lid van de Fotobond) heeft een uitgebreide collectie goede analoge fotospullen. Niet onbekend bij velen van ons. Spullen op Marktplaats zetten is geen echt alternatief. Maar wellicht weet iemand of men een goede bestemming heeft. Bijvoorbeeld voor scholing of educatie. De eigenaar wil graag een goede bestemming voor een redelijk uitgebreide verzameling kwaliteitsobjectieven en camera’s. De opbrengst is voor hem minder belangrijk; een goede bestemming des te meer.

Stuur uw voorstel op naar de redactie@fotobond.nl en wij zorgen dat u in contact wordt gebracht met de eigenaar. Vermeld ook uw naam en adresgegevens.

Hoe zat dat ook alweer met beeldbewerking en copyright?

Vraag

Mij staat ergens bij dat er een regel was dat wanneer je - geeft niet van wie of welke dan ook - een foto voor een x-percentage bewerkt, dat het dan jou foto is geworden met dito copyright.
a) Klopt dit en b) waar kan ik die regel zwart op wit vinden?
Ik ben namelijk voor een klant bezig - en blijk een editorial foto gebruikt te hebben in een ontwerp. Onderwerp (auto) is vrijstaand gemaakt, van kleur veranderd en samen met wat andere vrijstaande objecten gegroepeerd. De pech is dat 't op een billboard geplaatst gaat worden, dus 't gaat wel in de kijker lopen...

Antwoord:
Chris Bakker: - Coördinator Statuten en reglementen Fotobond (statuten@fotobond.nl)

Je vraag of  er een harde regel is over het percentage dat je van andermans werk mag overnemen kan ik niet bevestigen. In het auteursrecht gelden geen of nauwelijks echt harde regels, vele criteria spelen een rol.
Duidelijk is wel dat zodra je een foto of beeldelement van een ander overneemt, je direct in een juridische gevarenzone terechtkomt. Waar het dan vooral om draait is of je zelf een nieuw beeld hebt gemaakt, dat niet in creatief of commercieel opzicht afhankelijk is van de opname van één of meer beeldelementen van anderen.
Is de auto in dit geval belangrijk in je foto – voor je klant of in artistieke zin - of is het een terloops element?
Hoe belangrijker het element in je foto is, hoe meer risico je loopt, zeker als je met de foto een commercieel doel nastreeft. Hoe meer je dat beeldelement bewerkt, hoe meer het beeld als geheel van jezelf wordt.

Alles overziend zit je waarschijnlijk net aan de veilige kant, maar eigenlijk moet je de foto’s naast elkaar zien om het te kunnen beoordelen.

Mag een Fotogroep een commerciële opdracht uitvoeren als een professionele fotograaf vroeger de opdracht had?

Vraag:

Wij zijn als vereniging door ouders van een plaatselijke basisschool benaderd met de vraag of wij bereid zijn een fotoreportage te maken van de eerste heilige communie.

Deze reportage wordt al jaren gemaakt door een plaatselijke vakfotograaf. De ouders zijn echter niet tevreden over de prijs en de kwaliteit van de foto's van deze fotograaf. Hij heeft tegen de school en de ouders gezegd het niet eens te zijn met hun keuze voor onze vereniging en geeft daarbij aan dat hij verworven rechten heeft en zij dus met hem verder moeten.

Mijn vragen luiden:
- klopt dit verhaal over verworven rechten?
- kunnen wij als vereniging (juridische) problemen krijgen wanneer wij de fotoreportage toch maken?
Graag hierover uw mening.

Antwoord:
Chris Bakker – coördinator Statuten en reglementen Fotobond (statuten@fotobond.nl)

Voor zover mij bekend bestaat er niet zoiets als een verworven recht op het krijgen van een bepaalde opdracht. Sterker, ons recht en de vrije markteconomie gaan uit van het beginsel van contractsvrijheid. Dat is alleen anders als er een langdurig contract bestaat. Maar dat zal hier waarschijnlijk niet het geval zijn, want dan had de fotograaf wel met een contract geschermd. Mijn inschatting is dan ook dat de school of de ouders vrij zijn in de keuze van een fotograaf.

Of je als vereniging een commerciële opdracht wilt aannemen is wat anders. Dat is een eigen keuze. Ik ken verenigingen die dat principieel niet doen, al is het maar omdat het niet past in de statutaire doelstelling van een amateurclub. Tegen onkostenvergoeding kan het natuurlijk wel, maar ook dan vragen veel amateurs zich eerst af of ze niet de markt van hun vakbroeders bederven. Kan de opdrachtgever makkelijk een vakfotograaf betalen of is het een maatschappelijke instelling die de vraag stelt. Zoals gezegd, daar moet je als club een eigen keuze in maken. Juridisch zul je hiermee overigens niet snel problemen tegenover een vakfotograaf hoeven verwachten.

Wel moet je op andere zaken letten, zoals het auteursrecht en het portretrecht. Zo is het van belang de schriftelijke toestemming van alle ouders te hebben van de kinderen die je fotografeert, tenzij het schoolbestuur als opdrachtgever daarvoor instaat. Daarnaast, als het om in opdracht gemaakte portretten gaat, liggen de rechten op de foto’s niet volledig bij de maker. Zorg dat je dan vooraf duidelijke en liefst schriftelijke afspraken over het gebruik van de foto’s vastlegt. Mag de maker of de vereniging bijvoorbeeld de foto’s gebruiken voor een eigen expositie, mogen de foto’s op de website van de fotograaf en/of de club worden geplaatst, etc. Hier is de vakfotograaf in het voordeel, omdat die dagelijks met deze netelige zaken omgaat. Maar met een paar van zulke afspraken in een e-mail heen en weer je opdrachtgever heb je al snel genoeg in handen om later eventueel op terug te vallen.

Succes en veel plezier!

Wat hebben artiesten en BN-ers te maken met portretrecht?

Vraag:

Wat hebben artiesten en BN-ers te maken met portretrecht. Graag uitleg over wat wel en niet mag over Portretrecht.

Immers een van onze leden kreeg laatst een waarschuwing dat hij foto’s van Artiesten en Bn’ers die Portretrecht hebben te koop wilde aanbieden op een site. En dit op een ander site wilde plaatsen.

Antwoord:
Chris Bakker – coördinator Statuten en reglementen Fotobond (statuten@fotobond.nl)

Bekende figuren hebben volgens vaste rechtspraak een commercieel portretrecht. Dat betekent dat zelfs in gevallen dat hun portret niet in hun opdracht is gemaakt, zij kunnen tegenhouden dat een ander, bijvoorbeeld de fotograaf, met dat portret geld verdient. Je mag een portret van een BN’er daarom niet zomaar te koop aanbieden of gebruiken in een reclame. Ga je dat portret alleen maar op je site zetten, dan is nog niet gezegd dat het daarmee geen reclame maakt voor je eigen site. Er bestaat altijd de kans dat je in de problemen komt. Alleen als je puur amateur bent en je streeft geen enkel commercieel doel na, dan zou de beroemdheid mogelijk geen redelijk belang hebben om publicatie op je site tegen te gaan. Maar ik maak uit je ondertekening op dat je commercieel werkt. Oppassen dus!

De tweede vraag is daarmee eigenlijk ook al beantwoord; de foto’s verkopen aan een ander, voor publicatie op zijn of haar site, is net zo verboden als de foto’s te koop aanbieden op je eigen site. Hoe dan ook is verkoop van of reclame maken met een portret van een beroemdheid af te raden zonder diens toestemming.

Als enige – belangrijke - uitzondering hierop geldt de persvrijheid. Een bekend figuur kan niet verhinderen dat zijn portret wordt gebruikt in journalistiek uitingen. In kranten en tijdschriften mag zijn portret worden geplaatst bij een artikel, ook al geeft hij daarvoor geen toestemming. Dat geldt niet voor een foto solo, er moet altijd een journalistieke tekst bij, anders geldt er geen persvrijheid. Maar wordt de beroemdheid belachelijk gemaakt of anderszins onnodig gekrenkt, dan heeft hij weer en redelijk belang om publicatie toch te verbieden. Uit je vraag kan ik niet opmaken of de foto’s in een journalistieke context worden geplaatst. Hou er rekening mee dat ook in dat geval iemand met een commercieel portretrecht het je lastig kan maken; hij heeft er immers een commercieel belang bij.

Kopen fotorechten door schilder

Vraag:

Een schilder wil mijn foto's gebruiken om na te schilderen.

De schilderijen verkoopt hij voor aanmerkelijke bedragen. Hij wil nu de rechten van de foto's van mij kopen.

Lijkt heel leuk, maar ik heb geen idee hoe dat in zijn werk gaat en

welke de bedragen hiervoor gelden. Kunnen jullie mij wat wijzer maken?

Antwoord

door Chris Bakker; Coördinator statuten en reglementen Fotobond

De algehele verkoop van het auteursrecht op je foto's zou ik niet zomaar

aanraden, maar het kan wel. De gehele of gedeeltelijke overdracht moet je

dan expliciet met de schilder in kwestie overeenkomen en vooral ook op

papier zetten, met duidelijke bewijsfoto's erbij. Er zijn vele varianten

mogelijk en de prijs die je kunt vragen is daarvan afhankelijk.

Handige informatie over dit onderwerp vind je op de site van

fotografenfederatie.nl. Dat gaat dan om meer algemene informatie over je

rechten en er zijn ook voorbeeldcontracten. Inmiddels stelt de federatie

geen richtprijzen meer vast, maar op hun oudere internetpagina's (zoek op

'fotografenfederatie') vind je contracten en richtprijzen voor allerhande

soorten en maten van overdracht. De richtprijzen zijn enige jaren oud en

uiteraard vooral bedoeld voor wie van zijn fotowerk moet leven en zijn wat

ze heten: richtprijzen. Toch kun je ook als amateur best gebruikmaken van

die richtprijzen, al is het maar om de onderhandelingen mee te beginnen, als

referentie.

Copyright © Fotobond BNAFV